«Зямля пад белымі крыламі». Сёння адзначыў бы сваё 90-годдзе Уладзімір Караткевіч

Главное Культура

image_pdfimage_print

Мне пашчасціла ў сваім жыцці сустрэцца з гэтым  легендарным чалавекам у 1982 годзе, на чытацкай канферэнцыі ў Мінску. Уражанні незабыўныя. Я і сёння помню, як яго добрыя вочы вельмі хутка тады сярод людзей ператварыліся ў два маленькія сонейкі і сагравалі прысутных на працягу ўсёй сустрэчы. А як жа інакш: ён не толькі выйшаў з гушчы народа, але і заставаўся з гэтым народам разам заўсёды.

26 лістапада 2020 года знакамітаму празаіку, публіцысту, паэту, перакладчыку, драматургу, сцэнарысту, самаму папулярнаму класіку айчыннай літаратуры Уладзіміру Караткевічу споўнілася б 90 гадоў. Ён сапраўдны майстар: яго ведае ўся Беларусь – у вялікіх гарадах і маленькіх вёсачках. Няма наогул ніводнай бібліятэкі, тэатра, культурнай установы, дзе б яго  імя ніколі не ўзгадвалася.  Гэта першы  пісьменнік Бацькаўшчыны, які звярнуўся да жанру гістарычнага дэтэктыву. Пісьменнік любіў шмат падарожнічаць. З сябрамі і жонкай, у складзе здымачных груп і навуковых экспедыцый ён наведаў шмат рэгіёнаў Беларусі. І не проста наведаў – размаўляў з беларусамі. І  па гарачых слядах нараджаліся творы.  Усё жыццё ён быў верны свайму ж выказванню: «Вечна тваім застанецца толькі тое, што ты аддаў».

Мне захацелася здзейсніць   літаратурна-віртуальнае падарожжа па мясцінах, якія вельмі цесна звязаны з яго імем, дзе ўвекавечана памяць вялікага беларуса. Назва яго папулярнага нарыса «Зямля пад белымі крыламі» даўно стала ўстойлівым выразам. Надзвычай скрупулёзна распавёў Караткевіч пра Беларусь, яе культуру, мову, літаратуру, фальклор і прыроду ў гэтым нарысе, дзе ён здолеў  ахапіць беларускую гісторыю ад старажытнасці да 1970-х гадоў, закрануўшы найбольш важныя падзеі, такія як гісторыя Вялікага княства Літоўскага, Грунвальдская бітва 1410 года,  Люблінская унія 1569 года,  іншыя істотныя моманты з гісторыі Беларусі.

У ліку найбольш значных для беларускай літаратуры твораў – раман «Каласы пад сярпом тваім», які многія называюць галоўным у творчасці Уладзіміра Караткевіча. Падзеі рамана адбываюцца пераважна ў 1850–1861 гадах, тым не менш пісьменніку ўдалося пры дапамозе ўласных разважанняў і выказванняў герояў ахапіць  падзеі амаль цэлага стагоддзя і асэнсаваць лёс Беларусі ў гістарычным кантэксце.

Трагедыя і веліч нацыянальнай гісторыі ім асэнсаваны ў п’есах «Кастусь Каліноўскі», «Званы Віцебска», «Маці ветру».

Імя Уладзіміра Караткевіча носяць бібліятэка № 14 у Віцебску,  бібліятэка ў Наваполацку, дзіцячая бібліятэка ў Оршы. У Оршы  з 2000 года працуе  музей пісьменніка.

У Віцебску ўстаноўлены помнік Караткевічу ў 1994 годзе. Помнік у Оршы быў адкрыты 27 чэрвеня 1992 года да 925-годдзя Оршы. На дамах у Оршы, дзе Караткевіч жыў у канцы 1950-х гадоў, і ў Мінску, дзе была яго кватэра, устаноўлены памятныя дошкі. Імем Уладзіміра Караткевіча названы вуліцы ў Астраўцы, Віцебску, Гродне, Рагачове, Століне, Оршы. Яго імя носяць фонд дапамогі маладым пісьменнікам, прэмія выдавецтва «Мастацкая літаратура».

Чаму кнігі Караткевіча папулярныя і ў ХХІ стагоддзі? Аўтар  быў верны свайму крытэрыю: «Кожную кнігу трэба пісаць так, нібы гэта твая лепшая і апошняя».

Канстанцін Карнялюк



Tagged

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *